Skolyoz, omurganın yanlara doğru eğilmesiyle birlikte kendi ekseni etrafında dönmesi ve bu sırada eğriliğin iç tarafında kısalmanın oluşmasıyla karakterize bir durumdur. Normal bir omurga arkadan bakıldığında düz bir çizgi şeklindedir; skolyoz varlığında ise bu doğrusal yapı bozulur ve omurga C ya da S biçiminde eğrilik gösterir.

Serebral palsili bireylerde skolyoz, kas tonusu dengesizlikleri, vücut farkındalığında azalma ve postüral kontrol yetersizliği gibi nedenlerle daha sık görülür. Skolyoz, çoğu zaman sinsi şekilde ilerler ve erken dönemde fark edilmeyebilir. Aileler genellikle omuz, kalça ya da bel simetrisindeki bozulmayı fark ederek şüphelenir. Kesin tanı ise ortopedist tarafından çekilen röntgen ile konulur ve Cobb açısı ölçülür.

Skolyozun Belirtileri ve Ailelerin Dikkat Etmesi Gereken Noktalar
- Her iki omuz seviyesi eşit mi?
- Kürek kemikleri simetrik mi?
- Bel oyuntuları birbirine benzer mi?
- Leğen kemiği çıkıntıları aynı seviyede mi?
- Kaburgalar arasında asimetri var mı?
- Sırtta kamburumsu bir çıkıntı gözleniyor mu?
- Omurgada C veya S şeklinde eğrilik fark ediliyor mu?

Bu bulgulardan biri veya birkaçı mevcutsa, bir fizyoterapist ve ortopedist tarafından değerlendirme yapılmalıdır.

Serebral Palside Skolyozun Nedenleri
Skolyozun nedeni her zaman açık olmasa da serebral palside bu tabloyu kolaylaştıran bazı faktörler vardır:
- Bir bacağın diğerinden kısa olması
- Dengesiz ağırlık aktarımı (örneğin vücudun bir tarafının daha fazla kullanılması)
- Postüral algı bozuklukları
- Kalça çıkığı veya pelvis hizasında bozulma
- Sacroiliac eklem blokajları
- Hızlı kilo artışı

Bu nedenlerle, erken yaşta doğru postür eğitimi ve denge çalışmaları, skolyozun gelişimini önlemede büyük önem taşır.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen skolyoz zamanla ilerleyebilir ve:
- Omuz, kalça ve bel asimetrisine,
- Kozmetik ve psikolojik sorunlara,
- Sırt, bel ve boyun ağrılarına,
- Akciğer kapasitesinde azalmaya,
- Kalp fonksiyonlarında bozulmaya,
- Sinir kökü basısına (örneğin siyatik ağrısına) yol açabilir.

Bu nedenle erken teşhis ve düzenli takip büyük önem taşır.

Serebral Palside Skolyoz Tedavisi
Serebral palsili bireylerde skolyoz tedavisi, klasik vakalara göre daha zordur çünkü kas kontrolü, denge ve vücut farkındalığı etkilenmiştir. Ancak doğru yaklaşımlar sayesinde oldukça başarılı sonuçlar alınabilir.

1. Erken Müdahale ve Fizyoterapi
Skolyozun 20 dereceye kadar olan formlarında, fizyoterapistler tarafından 3 boyutlu egzersizler uygulanır. Tedaviye aile desteğiyle evde devam edilmesi çok önemlidir. Nefes egzersizleri, pozisyonlama çalışmaları ve su içi egzersizler (hidroterapi) oldukça etkilidir.

2. Korse Tedavisi
Eğrilik 20–40 derece aralığına ulaştığında, fizyoterapiye ek olarak korse kullanımı önerilir.
Yaygın kullanılan korseler:
- Milwaukee Korsesi
- Cheneau Korsesi
- Boston Korsesi

Günümüzde CAD-CAM teknolojisiyle üretilen 3 boyutlu korseler, kişiye özel tasarlandığı için etkinliği artırır ve hata payını azaltır. Korse kullanımı genellikle günde 23 saat önerilir; 1 saat ise kişisel temizlik ve egzersiz için ayrılır.

3. Cerrahi Müdahale
Skolyoz 40 derecenin üzerine çıktığında cerrahi tedavi düşünülür.
Modern cerrahi teknikler, komplikasyon oranlarını önemli ölçüde azaltmış ve fonksiyonel sonuçları iyileştirmiştir.
Cerrahi kararı, ortopedist tarafından klinik ve radyolojik değerlendirme sonucunda verilmelidir.

Sonuç
Skolyoz, serebral palsili bireylerde sık görülen ancak erken dönemde önlenebilir bir bulgudur.
Erken tanı, doğru postür eğitimi, fizyoterapi ve gerektiğinde ortez desteği ile ilerleme durdurulabilir veya minimize edilebilir.

Kaynakça
1. Otman AS. Skolyoz İçin Üç Boyutlu Tedavi. 2023.
2. Otman AS. Egzersiz Tedavisinde Temel Prensipler ve Yöntemler. 2024.
3. Porter SB. Tidy’s Physiotherapy. Elsevier, 2023.
4. Kaya M. Serebral Palside Skolyozun Klinik Yönetimi Üzerine Güncel Yaklaşımlar. Turk J Phys Med Rehabil, 2024.

Güncellenme Tarihi: Ekim 2025
M. Turan ÇİĞDEM – Fizyoterapist · Bobath Terapist