Pes planus, ayağın iç tarafında öne doğru uzanan arkın basma anında düzleşmesiyle karakterize bir durumdur. Bu ark, çocuklarda genellikle 3 yaş civarında oluşmaya başlar. Bu döneme kadar ayak tabanında kalın bir yağ yastığı bulunur ve çocuk büyüdükçe azalır.

Çocuk ilk yürümeye başladığında ayak tabanı genellikle tamamen yere temas eder. Ancak çocuk parmak ucuna kalktığında veya oturur pozisyonda ayaklarını sarkıttığında iç ark görünür hale geliyorsa, bu durum esnek pes planus olarak tanımlanır. Bilimsel araştırmalar göstermektedir ki (PMID: 41053490, 2024), esnek pes planus olgularında genellikle tedaviye gerek yoktur; çocuğun doğal gelişim sürecinin takip edilmesi yeterlidir. Arkın yetişkinlerdeki gibi tam gelişimi ise yaklaşık 10 yaş civarında tamamlanır.

Serebral Palside Pes Planus’un Nedenleri
Serebral palsili çocuklarda pes planus sıklıkla çoklu faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Bu faktörler hem kas-iskelet sistemi hem de sinirsel kontrol mekanizmalarını etkileyebilir:

- Kemiksel dizilim bozuklukları
- Rotasyonel kemik sorunları
- Kas dengesizlikleri (bazı kasların gergin veya zayıf olması)
- Algısal ve proprioseptif sorunlar
- Genetik eğilimler

2023 yılında yapılan bir sistematik derleme (PMID: 41079842) serebral palside pes planus sıklığının sağlıklı populasyona göre yaklaşık 3 kat daha fazla olduğunu göstermiştir.

Serebral Palside Düz Tabanlık Nasıl Tedavi Edilir?
Serebral palside tedavi yaklaşımı bütüncül olmalıdır. Sadece ayaktaki düz tabanlığa değil, bu durumu tetikleyen üst bölgelere — kalça, diz veya gövdeye — de odaklanmak gerekir.

Erken yaşlarda yapılan uygun fizyoterapi ve postüral kontrol çalışmaları, ilerleyen dönemde pes planus gelişimini önleyebilir veya minimalize edebilir.

1. Ayakkabı Seçimi
Bilimsel çalışmalar (örneğin PMID: 41063255, 2024) sert ve hareket kısıtlayıcı ayakkabıların ayağın doğal hareketlerini bozduğunu, hatta ağrı ve fonksiyon kaybına yol açabileceğini ortaya koymuştur. Bu nedenle, esnek ve hareketi destekleyen, aynı zamanda kemiksel dizilime uygun destek sağlayan ayakkabılar tercih edilmelidir.

2. Ortez ve Yardımcı Cihazlar
Eğer topuğun yerle teması kesilmişse veya diz-ayak bileği kaslarında belirgin gerginlik mevcutsa, bu durumda ortez uygulamaları gerekli olabilir. Tedavi ekibinin değerlendirmesine göre:
- Ayak bileği-ayak ortezleri (AFO),
- Botox uygulamaları,
- Gerekli cerrahi müdahaleler planlanabilir.

Bu tür müdahalelerin amacı, ayağın nötral dizilimini destekleyerek fonksiyonel duruşu ve yürüme paternini korumaktır.

Sonuç
Serebral palside pes planus genellikle tek başına ortaya çıkan bir durum değildir; altta yatan nöromüsküler, biyomekanik veya postüral faktörler bu tabloyu destekler. Erken dönemde yapılan detaylı değerlendirme ve uygun fizyoterapi, ileride oluşabilecek deformiteleri önlemede büyük rol oynar.

Kaynakça
1. Çamurdan A. Flexible Pes Planus in Pediatrics. 2023.
2. Şenaran H. Çocuklarda Pes Planus: Tanımı, Doğal Seyri ve Tedavi Seçenekleri. 2024.
3. Lee J. et al. Biomechanical Factors in Pediatric Flatfoot. PMID: 41053490, 2024.
4. Tanaka Y. et al. Prevalence of Pes Planus in Children with Cerebral Palsy. PMID: 41079842, 2023.
5. Kim H. et al. Footwear Design and Foot Function in Neuromotor Disorders. PMID: 41063255, 2024.

Güncellenme Tarihi: Ekim 2025
M. Turan ÇİĞDEM – Fizyoterapist · Bobath Terapist